Vorige week stormde het hevig in Portugal met afgeknakte bomen, ondergelopen straten, kapotte daken en elektriciteitspalen die tot schroot werden herleid. Het mag duidelijk zijn dat ons klimaat verandert. Alhoewel verwoestende stormen al eeuwen de wereld teisteren. Ik zoom in op Oostende.
Onze kustlijn is het resultaat van een eeuwenlange wisselwerking tussen mens en natuur. Ooit was de Noordzee een droge vlakte, doorsneden door rivieren. Je kon als het ware te voet naar het huidige Engeland wandelen. Door klimaatverandering en smeltende ijskappen zo’n 12.000 jaar geleden steeg de zeespiegel waardoor de zee onze kust bereikte. Het landschap werd doorsneden door getijdengeulen. Iets meer dan 2.000 jaar geleden ontstond de Testerepgeul, die ongeveer parallel liep met de huidige kustlijn en zo een eiland afscheidde van het vasteland: Testerep of Ter Streep.
Archeologische vondsten uit de IJzertijd (circa 800 jaar voor Christus) tonen aan dat er reeds lang nederzettingen van vissers waren aan onze kust die vooral uit slikken en schorren bestond. Ook de Romeinen vertoefden in dit verdrinkende landschap. In de 9de eeuw lag Oostende, een onooglijk klein vissersdorp, op het oostelijk einde van het getijdeneiland Testerep, een landtong die zich uitstrekte van het huidige Westende tot Oostende. De inwoners leefden van de zee en hielden ook schapen op de schrale schorregronden.
De locatie aan zee bood de inwoners een zekere rijkdom door de visvangst en het hoeden van schapen, maar het bedreigde ook hun bestaan. Want dit eiland had erg te lijden onder zware stormen waardoor delen van het land in zee verdwenen. Vooral tijdens de zware Sint-Vincentiusstorm van 22 januari 1394 kreeg het eiland het zwaar te verduren. Vele inwoners besloten om meer zuidelijk op het land te gaan wonen en zo ontstond er een nieuwe stad, het huidige Oostende. Tot in 1477 leefden er Oostendenaars in twee Oostendes: het oude en het nieuwe. Maar in 1560 was de oude stad bijna volledig in zee verdwenen.
Oostende kreeg ook in de volgende eeuwen hevige stormen te verduren. Op zondag 1 februari 1953 teisterde een zware noordwesterstorm onze stad. Het was ook springtij wat leidde tot ellendige watersnood. Meer dan een miljoen kubieke meter water zette straten en kelder blank. Merkwaardig is dat het wilde zeewater niet via de dijken de binnenstad indrong, maar wel via de haven. Zo’n twee duizend huizen in 53 straten stonden onder water, tot anderhalve meter hoog. Er vielen 8 doden te betreuren die verrast werden in hun slaap door het water. Noodhulp geraakt met kleine bootjes tot bij de getroffenen in de binnenstad. De jonge koning Boudewijn kwam de vele getroffen families een hart onder de riem steken. Het was de zwaarste natuurramp van de 20ste eeuw voor België en vooral Nederland.
Zowel Nederland als België trokken lessen uit dit gegeven. Zo werd in Nederland het zeer ambitieuze Deltaplan gerealiseerd dat die gebieden die onder het zeeniveau liggen moest beschermen.
Vlaanderen heeft zijn Strategisch Beleidsplan Kustvisie waarin rekening wordt gehouden met een stijging van de zeespiegel tot 3 meter. Men zal ook de kustlijn tot 100 meter verder in zee leggen om zo een buffer te creëren.
In Oostende werden de dijken rondom de haven verhoogd zodat het water daar niet meer zo makkelijk over spoelt. De dijken werden versterkt, nieuwe havendammen aangelegd en het strand kunstmatig verhoogd. Ook heeft men hier en daar natuurlijke duinen laten groeien. Maar vorige stormen hebben ons geleerd dat de kustverdediging zo sterk is als zijn zwakste schakel ; hier en daar een duin laten aangroeien, zal de woeste zee niet tegenhouden. Maar alle beetjes helpen natuurlijk.
Doris Klausing schreef vorig jaar een roman over de storm die Testerep verwoestte: De vloek van Sint-Vincentius waarbij ze zich inleeft in het leven van een jong gezin die fatale nacht van 22 januari 1394. Lees meer over dit boek op de site van Testerep Magazine
Foto: Carlos Van Craeynest
