Generatie Z, vaak afgekort als Gen Z, is de demografische groep geboren tussen ongeveer 1997 en 2012. Ze volgen op de Millennials (Generatie Y) en worden ook wel de “digital natives” genoemd, omdat ze zijn opgegroeid in een wereld waarin internet, smartphones en sociale media al volledig geïntegreerd waren.
Op 13 september 2025 maakte de wereld kennis met Gen Z’er Tyler Robinson. De 22-jarige man, volgens zijn medestudenten en vrienden, een intelligente joviale kerel, zou drie dagen eerder de rechtse activist en influencer Charlie Kirk met één welgemikt schot in de hals neergeschoten hebben, vanop het dak van een nabijgelegen gebouw op ongeveer 160 meter van zijn doelwit. (Los van wat je hiervan vindt, de man kan wel beter schieten dan de gemiddelde 22-jarige gamer!)
Ook de aanslag op Donald Trump, op 13 juli in Butler, Pennsylvania werd gepleegd door een twintigjarige man, Thomas Matthew Crooks
Enkele maanden eerder, op 14 juni, werden de Amerikaanse Democratische senator Melissa Hortman en haar echtgenoot vermoord door een dader van dertig.
De moordenaar van ziekteverzekerings-CEO Brian Thompson, op 4 december 2024, was Luigi Mangione, geboren in 1998. Ook iemand jonger dan dertig. Ook een Gen Z’er… die bovendien door veel van zijn generatiegenoten als een held wordt gezien. Een fonds om zijn verdediging te betalen ontving reeds vele honderdduizenden dollars in kleine donaties van Gen Z’ers die zijn verachtelijke moord (een laffe ook, hij schoot de arme man in de rug) toejuichten als rechtvaardig.
Ziet u ook het patroon?
In 2021 stelde het Center for the Study of Partisanship and Ideology (CSPI) in de studie “Tolerance and Violence: The Double Standard of Political Expression” door Richard Hanania dat 42% van jonge Amerikanen (18–29 jaar) vond dat geweld gerechtvaardigd kan zijn om politieke doelen te bereiken.
Ook in onze contreien merken we dat sektarisch geweld door jongeren niet per sé als iets slechts gezien wordt, hoewel ze pretenderen de meest vedraagzame generatie ooit te zijn.
Waarom is deze generatie tegelijkertijd zo empathisch ten opzichte van wie qua seksuele voorkeur, huidskleur of akomst anders is dan zij, de diversiteit in identiteit, maar niet ten opzichte van wie zij politiek of maatschappelijk als de andere zien? Vanwaar deze schizofrenie? Waarom zien zij mensen met een andere mening automatisch als vijandig, en, erger nog, waarom staan ze open voor geweld tegen deze groep(en)?
Er spelen een aantal dynamieken:
Waardenhiërarchie
Voor veel Gen Z’ers zijn inclusiviteit, gelijkheid en authenticiteit kernwaarden. Identiteit en diversiteit worden dus gezien als fundamenteel moreel terrein: het gaat om recht doen aan iemands bestaan. Politieke of maatschappelijke opvattingen die dat volgens hen ondermijnen (bv. tegen migratie, anti-LGBTQ+-beleid, raciale stereotypering) worden daarom niet gezien als “een mening”, maar als een aanval op de kern van die waarden.
Empathie als normatief, niet neutraal
Empathie wordt vaak selectief toegepast: men voelt mee met mensen die als “kwetsbaar” of “gemarginaliseerd” worden ervaren. Mensen met een tegengesteld politiek wereldbeeld worden niet als kwetsbaar gezien, maar juist als machtig of onderdrukkend. Daardoor voelt het minder noodzakelijk of zelfs moreel verkeerd om empathie naar hen te tonen.
Sociale media-ecosysteem
Platforms waar Gen Z zich beweegt (TikTok, Instagram, Twitter/X) versterken vaak polarisatie. Denk maar aan dat ene familielid dat u slechts een paar keer per jaar ziet maar dat zo graag loos gaat onder posts van HLN op Facebook, u begrijpt meteen wat ik bedoel. Die algoritmes belonen emotie, verontwaardiging en scherpe tegenstellingen. Dit maakt “de ander” al snel een karikatuur in plaats van een mens.
Ervaringswereld en generatieverschil
Gen Z is opgegroeid in een context van globalisering, klimaatcrisis, diversiteitsdebatten en identity politics. Politiek wordt niet ervaren als een arena van compromissen, maar als existentiële strijd: wie jij bent en of je mag bestaan staat volgens hen op het spel.
Psychologische component
Empathie werkt vaak “binnen de groep” (in-group bias). Voor Gen Z is de groep breder qua identiteiten, maar smaller qua politieke tolerantie. Anders gezegd: ze hebben de “ingroup” hertekend naar wie diversiteit ondersteunt, en de “outgroup” naar wie dat niet doet.
Je zou kunnen zeggen: Gen Z is empathisch vanuit waarden, maar daardoor juist onverdraagzaam tegenover wie die waarden verwerpt.
Dat is dus niet een gebrek aan empathie op zich, maar een selectieve toepassing gebaseerd op een gebroken en scheefgegroeid moreel kader.
Zo ontstond een tweedeling van twee groepen die elkaar niet alleen niet begrepen, maar ook naar het leven stonden. Beide groepen dachten dat als de andere groep de macht zou krijgen, hun wereldbeeld weggevaagd zou worden in de plooien van de geschiedenis. Het bestaan van de andere groep werd een extintientiële bedreiging.
Als we daarbij rekening houden met de (vooral in de Angelsaxische landen) totale verkokering van de media: cosmopolitisch tegen behoudensgezind, dan is het niet moeilijk dat we komen tot twee gemeenschappen die helemaal niets meer met elkaar gemeen hebben en elkaar als een bedreiging zien voor hun manier van leven. Vandaar dat we nu op het punt staan dat de meest verdraagzame generatie ooit ook een van de meest tolerante is wat betreft geweld op de andere groep. Het is immers “ik tegen zij”, voor beide kanten. Voor alletwee de zijden dreigt hun manier van leven, hun maatschappijvisie te verdwijnen als de andere het voor het zeggen krijgt.
Geen beter voorbeeld hiervoor dan de Verenigde Staten onder de tweede termijn van president Trump. Politiek geweld wordt volgens de officiële lezing niet gepleegd door beide zijden, maar alleen door de linkerzijde. Wie vanuit de rechterzijde een wapen opneemt doet dat omdat die zich in het nauw gedreven voelt door criminaliteit. Wie op sociale media vragen stelt bij het discours van Charlie Kirk, wordt niet toegelaten tot de VS, ook al was hun visum vooraf al goedgekeurd. Losse groepen zoals AntiFa, de antifascisten, worden zogenaamd buiten de wet gesteld, ook al weet geen mens hoe dat juridisch steek zal houden. Op die manier werkt de grootste democratie ter wereld (de Europese Unie buiten beschouwing gelaten) mee aan de dodelijke polarisering van een volledige en, heden ten dage, semi-mondiale generatie.
We hebben onze kinderen geleerd empatisch te zijn voor wie anders is dan zij. Wordt het niet tijd dat we hen lezen dat ook te zijn voor wie anders dènkt dan zij? Anders gaan we een periode tegemoet die veel dodelijker en gevaarlijker is dan de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw, een tijd in onze geschiedenis waarin terrorisme en sektarisch geweld hoogtij vierden. Dan gaan we naar een periode waarin werkelijk iedereen dader of slachtoffer kan worden. Gewoon omwille van wie hij is of denkt te moeten zijn. Is dat echt waar we in de eenentwintigste eeuw bekend voor willen staan als men de geschiedenis schrijft?
Generatie Z beweert van zichzelf de meest empatische (en dikwijls ook meest geweldloze) ooit te zijn terwijl de ene helft heimelijk extreemrechts stemt en de andere, vaak op een al even extremistische manier, de algemene liefde predikt. In stilte bereiden ze allemaal hun dodelijkste wapens voor. Niemand kan tolerant zijn zonder tolerantie voor wie zij als intolerant aanschouwen. Zo zit democratie nu eenmaal in elkaar. Dat is het basisbeginsel van een tolerante en geweldloze samenleving.
Wat ben ik blij een Gen X’er te zijn, opgegroeid in de jaren ’90, toen nog de jaren van liefde en vrijheid blijheid. Toen we nog konden omgaan met het feit dat iemand andere normen en waarden hanteerde dan wij. Vergeet de Millenium Bug: kan iemand me een safe space* bieden, die 21ste eeuw, dat mooie digitale fabeltje uit de jaren ’90, is mij veel te gewelddadig!
- voor de Gen Z’ers die dit lezen, dit is een grapje, Safe spaces zijn uitgevonden door Gen Z en bestonden dus niet in de tijd dat de schrijver van dit stuk tot wasdom kwam. Voel jullie vrij wasdom op te zoeken op vandale.be
Bijkomende links:
- Society Watch 2024: Understanding the New Generation of Voters (NatCen, VK): https://natcen.ac.uk/publications/society-watch-2024-understanding-new-generation-voters
- Monash University / Newsweek — “Gen Z Is Much More Supportive of Political Violence”: https://research.monash.edu/en/clippings/gen-z-is-much-more-supportive-of-political-violence
Illustratie © Microsoft Copilot 2025
